Avondconcert op het Kam-orgel door Laurens de Man

Laurens de Man

Het Kam-orgel

PROGRAMMA

“Legenden – legendarisch”

Henri Wieniawski (1835-1880)

Légende, op. 17

Oorspronkelijk voor viool en orkest, arr. Laurens de Man

Jean Guillou (1930-2019)

Uit: 6 Sagas op. 20

Saga nr. 1: Andante “En rêve”

Johann Sebastian Bach (1685-1750)

Uit: Partita voor viool solo nr. 2 in d, BWV 1004

1. Ciaccona

arr. W.T. Best (1826-1897)

Jean Guillou

Uit: 6 Sagas op. 20

Saga nr. 3: Andante “Promenade”

Gerard Bunk (1888-1958)

Legende in g, op. 29 (1908)

Jean Guillou

Uit: 6 Sagas op. 20

Saga nr. 6: Allegro con fuoco “Icare – Vision cosmique”

 

Franz Liszt (1811-1886)

Zwei Stücke aus der Legende der heiligen Elisabeth, S. 2a (arr. Liszt)

• Orchestereinleitung
• Marsch der Kreuzritter

TOELICHTING

Het woord Legende vindt zijn oorsprong in het Latijnse Legenda, “de dingen die gelezen moeten worden”. Gaandeweg verschoof de betekenis naar “verhaal”, terwijl het bijvoeglijk naamwoord legendarisch een heel positieve betekenis kreeg.

Legende werd ook een geliefde titel voor een “verhalend” muziekstuk. Vaak wordt niet duidelijk welk verhaal er in zo’n stuk precies verklankt wordt, zoals in de Legendes van de Poolse vioolvirtuoos Wieniawski en de Rotterdamse Duitser Gerard Bunk. Ook Jean Guillou specificeert zijn “Sagen” niet, maar in het voorwoord bij deze muziek geeft hij een paar steekwoorden, waaruit de titels “In een droom” en “Promenade” zijn af te leiden. Zijn zesde Saga is gebaseerd op een improvisatie, die hij de titel Icarus meegaf.
Liszt baseerde zijn oratorium Die Legende von der Heiligen Elisabeth op de Middeleeuwse St.-Elisabeth van Hongarije, die, ondanks tegenstand, uitblonk in goede werken; haar man stierf tijdens een kruistocht. De orkestrale inleiding bij dit tweeënhalf uur durende werk is verheven en sereen, terwijl de Marsmuziek uitbundig tekeergaat. Halverwege duikt daarin het koraal Schönster Herr Jesu op.
Bachs legendarische Ciaccona heeft ook veel aanleiding gegeven tot legendevorming. Zo zou hij het stuk gecomponeerd hebben na de dood van zijn eerste vrouw. Niemand minder dan Johannes Brahms schreef over dit stuk:
“De Chaconne is voor mij een van de meest wonderbaarlijke, onbegrijpelijke muziekstukken. Binnen één notenbalk, voor één klein instrument, schrijft de man een hele wereld van de diepste gedachten en de krachtigste gevoelens. Als ik me zou voorstellen dat ik dit stuk had kunnen maken of ontvangen, dan weet ik zeker dat de overweldigende opwinding en ontroering mij krankzinnig zouden hebben gemaakt.
Als men nu geen grote violist in de buurt heeft, dan is het waarschijnlijk het mooiste genot om het eenvoudig in de geest te laten klinken. Maar het stuk daagt me uit om me er op allerlei manieren mee bezig te houden.”
In de geest van die laatste zin klinkt vandaag een orgelversie van de Engelse virtuoos William Thomas Best.

Laurens de Man (1993)
won in 2024 als eerste organist de Nederlandse Muziekprijs. Hij timmert aan de weg als organist, pianist en chambrist, vaak in verrassend repertoire of eigen arrangementen. Hij studeerde piano, orgel en bijvak klavecimbel aan het Conservatorium van Amsterdam bij resp. David Kuyken, Jacques van Oortmerssen en Johan Hofmann. Vervolgens behaalde hij zijn Konzertexamen Orgel aan de Berlijnse Universität der Künste bij Leo van Doeselaar. Hij viel in de prijzen bij o.a. het Prinses Christina Concours in Den Haag, het Internationaler Klavierwettbewerb “J.S. Bach” in Würzburg, de International Martini Organ Competition in Groningen en het Silbermann-Orgelwettbewerb in Freiberg. Sinds 2012 is Laurens hoofdorganist van de Utrechtse Janskerk; ook was hij “Organist in Residentie” van het Contiusorgel te Leuven. Daarnaast is hij pianist van het Chimaera Trio. Bij Globe Records verscheen zijn tweevoudig orgel-cd-debuut: Wagnertranscripties en een portret van het Leuvense Contiusorgel. Aan het Conservatorium van Amsterdam is hij sinds 2025 verbonden als orgeldocent.  www.laurensdeman.com 

Tijdens het concert is het niet toegestaan om audio- en/of video-opnamen te maken.